Kâr Hesaplama, alış ve satış fiyatı arasındaki farkı hem tutar hem de yüzde olarak değerlendirmenizi sağlar. Alış yani maliyet fiyatını, satış fiyatını ve adedi girdiğinizde birim kârı, toplam kârı, satış üzerinden kâr marjını ve maliyet üzerinden kâr oranını görebilirsiniz. Toplam ciro da satışın parasal büyüklüğünü gösterir; ancak bu tutarın tamamı kâr değildir.
Sonuçları yorumlarken kâr marjı ile maliyet üzerinden kâr oranını birbirinden ayırmanız önemlidir. İkisi de aynı kâr tutarını kullanır, fakat karşılaştırma yaptıkları fiyat farklıdır. Bu nedenle aynı satış için farklı yüzdeler çıkması bir hesap hatası değil, kullanılan paydanın değişmesinin doğal sonucudur.
Kâr Hesaplama ile Kâr Nasıl Hesaplanır?
Hesabın başlangıç noktası, satış fiyatından maliyet fiyatının çıkarılmasıdır. Kâr = Satış − Maliyet formülü, iki fiyat arasındaki farkı verir. Araçtaki fiyatları birim fiyat olarak girdiğinizde bu fark birim kârı ifade eder. Adet bilgisi ise aynı alış ve satış koşullarıyla gerçekleşen işlemin toplam sonucunu değerlendirmenizi sağlar.
Kâr marjı ve kâr oranı arasındaki fark
Kâr marjı = Kâr ÷ Satış × 100 formülünde kâr, satış fiyatına bölünür. Bu değer, satış tutarının ne kadarının kâr olduğunu gösterir. Satıştan elde ettiğiniz tutarı temel alarak değerlendirme yapmak istediğinizde bakmanız gereken gösterge kâr marjıdır.
Maliyet üzerinden kâr oranı = Kâr ÷ Maliyet × 100 formülünde ise kâr, alış fiyatına bölünür. Böylece maliyetin üzerine ne kadar kâr eklendiği anlaşılır. Satış fiyatını alış maliyetiyle karşılaştırırken bu oranı kullanabilirsiniz. Yalnızca marjı incelemek istediğinizde Kâr Marjı Hesaplama aracından da yararlanabilirsiniz.
Her iki yüzdeyi değerlendirirken hangi tutarın esas alındığını belirtmeniz, fiyatlandırma kararlarında karışıklığı önler. Özellikle bir ürünün kârlılığını başka bir ürünle karşılaştırırken aynı göstergeleri yan yana koymalısınız. Maliyet üzerinden hesaplanan oranı, satış üzerinden hesaplanan marjla doğrudan eşdeğer kabul etmemelisiniz.
Örnek Hesaplama
Aracın varsayılan örneğinde alış fiyatı 800 TL, satış fiyatı 1.000 TL ve adet 1 olarak verilmiştir. Bu girdilerle önce fiyatlar arasındaki fark bulunur, ardından aynı fark satış ve maliyet tutarlarına ayrı ayrı oranlanır.
- Birim kârı bulun: Satış fiyatından alış fiyatını çıkarın. 1.000 TL − 800 TL işleminin sonucu, birim kâr olarak 200,00 TL değerini verir.
- Toplam kârı değerlendirin: Adet 1 olduğu için yalnızca bir birimin kârı hesaba katılır. Bu nedenle toplam kâr da 200,00 TL olur.
- Kâr marjını hesaplayın: Kâr tutarını satış fiyatına bölüp 100 ile çarpın. 200,00 TL ÷ 1.000 TL × 100 işlemiyle satış üzerinden kâr marjı %20 bulunur.
- Maliyet üzerinden kâr oranını hesaplayın: Aynı kâr tutarını bu kez alış fiyatına bölüp 100 ile çarpın. 200,00 TL ÷ 800 TL × 100 işlemi, maliyet üzerinden kâr oranının %25 olduğunu gösterir.
- Toplam ciroyu okuyun: Adet 1 olduğundan toplam ciro, bu satışın tutarı olan 1.000,00 TL değerindedir.
Örnekte %20 ve %25 sonuçlarının farklı olması, kâr tutarının değiştiği anlamına gelmez. Her iki hesapta da kâr 200,00 TL olarak kalır. İlk yüzdede satış fiyatı, ikinci yüzdede ise maliyet fiyatı esas alınır. Birim kâr ile toplam kârın eşit olmasının nedeni de adet bilgisinin 1 olmasıdır.
Kâr Hesabı Nerede ve Ne Zaman İşe Yarar?
Bir ürün için satış fiyatı belirlerken yalnızca alış fiyatının üzerine eklenen tutara bakmak yeterli olmayabilir. Kârın satış içindeki payını da görmek, fiyat kararınızı daha açık biçimde değerlendirmenize yardımcı olur. Araç, belirlediğiniz satış fiyatının maliyete göre nasıl bir sonuç verdiğini kontrol etmek için kullanılabilir.
Farklı ürünlerin alış ve satış bilgilerini ayrı ayrı girerek kârlılıklarını aynı ölçüt üzerinden inceleyebilirsiniz. Birim kâr, ürün başına kalan farkı gösterirken toplam kâr adet bilgisini de dikkate alır. Böylece ürün başına sonuç ile satışın toplam sonucu arasında ayrım yapabilirsiniz.
Bir kampanya öncesinde satış fiyatındaki değişimin kâr üzerindeki etkisini incelemek de mümkündür. İndirimli satış fiyatını belirlemek için İndirim Hesaplama aracını kullanabilir, ardından elde ettiğiniz fiyatı kâr hesabına aktarabilirsiniz. Burada önemli olan, hesabı müşteriye uygulanacak satış fiyatıyla yapmanızdır.
Hesap Yaparken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Fiyatların kapsamını aynı tutun
Alış ve satış fiyatlarını aynı temelde karşılaştırmalısınız. Bir tutarın KDV dahil, diğerinin KDV hariç olması, aradaki farkı yorumlamanızı güçleştirir. Fiyatların vergi bakımından kapsamını kontrol etmek için KDV Hesaplama aracından yararlanabilirsiniz. Ardından alış ve satış alanlarına birbiriyle karşılaştırılabilir tutarlar girmelisiniz.
Hesaplanan kâr, girdiğiniz maliyet ile satış tutarı arasındaki farktır. Alış fiyatı alanına yalnızca ürünün satın alma bedelini yazdıysanız, ayrıca oluşan giderler bu hesapta kendiliğinden dikkate alınmaz. Bu yüzden sonucu tüm giderler düşüldükten sonra kalan net kazanç olarak yorumlamadan önce maliyet bilginizin kapsamını gözden geçirmelisiniz.
Adet, ciro ve yüzde sonuçlarını ayrı okuyun
- Alış ve satış alanlarına aynı birime ait fiyatları girin. Bir alanda birim fiyat, diğerinde toplu tutar kullanmak karşılaştırmayı bozar.
- Adet bilgisini işlem kapsamıyla uyumlu seçin. Birim kâr ile toplam kârın farklı kavramlar olduğunu unutmayın.
- Toplam ciroyu toplam kârla karıştırmayın. Ciro satış tutarını, kâr ise maliyet çıkarıldıktan sonra kalan farkı ifade eder.
- Yüzde sonucunu paylaşırken bunun satış üzerinden marj mı, maliyet üzerinden oran mı olduğunu açıkça belirtin.
Satış fiyatı maliyetin altında kaldığında fiyat farkı zarar yönünde olur. Ayrıca yüzde hesaplarında bölme işlemi bulunduğundan, satış veya maliyet tutarının sıfır olması ilgili oranın hesaplanmasını engeller. Sonuçları değerlendirirken yalnızca ekrandaki tutara değil, girdiğiniz fiyatların anlamına ve kapsamına da bakmalısınız.