Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama aracı, elinizdeki brüt veya net ücretten hareketle stopajı, KDV’yi, tevkif edilen KDV’yi ve tahsil edilecek tutarı bulmanızı sağlar. Hesaplamaya başlamadan önce tutarın brüt ücret mi, yoksa stopaj sonrası ve KDV hariç net ücret mi olduğunu seçmeniz gerekir. Bu ayrım, girdiğiniz tutarın hesapta nasıl kullanılacağını belirler.
Makbuzdaki net ücret ile tahsil edilecek tutar aynı kavram değildir. Net ücret, brüt ücretten gelir vergisi stopajı çıkarıldıktan sonra kalan bedeldir. Tahsil edilecek tutar ise bu bedele KDV’nin eklenmesi ve varsa tevkif edilen KDV’nin çıkarılmasıyla bulunur. Sonuçları değerlendirirken yalnızca toplam tahsilata değil, onu oluşturan kalemlere de bakmanız hesabı anlamanızı kolaylaştırır.
Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama Nasıl Yapılır?
Hesabın başlangıç noktası brüt ücrettir. Elinizdeki tutarı brüt olarak seçtiğinizde araç bu tutar üzerinden stopaj ve KDV hesaplar. Net ücret seçeneğinde ise girdiğiniz bedel, stopaj sonrası ve KDV hariç tutar olarak kabul edilir; önce bu bedele karşılık gelen brüt ücret bulunur. Sonraki hesaplama adımları aynı şekilde uygulanır.
Stopaj, KDV ve tahsilatın ilişkisi
- Gelir vergisi stopajı: Brüt ücretin %20’si olarak hesaplanır.
- Net ücret: Brüt ücretten gelir vergisi stopajı çıkarılarak bulunur.
- KDV: Brüt ücret, seçtiğiniz KDV oranıyla çarpılır.
- Tevkif edilen KDV: Hesaplanan KDV’nin, seçtiğiniz tevkifat payına karşılık gelen bölümüdür.
- Tahsil edilecek tutar: Brüt ücretten stopaj çıkarılır, KDV eklenir ve tevkif edilen KDV düşülür.
Temel formül şöyledir: Tahsil edilecek = Brüt − Stopaj + KDV − Tevkif edilen KDV. Burada stopaj ile KDV tevkifatı farklı kalemlerdir. Stopajın hesaplama tabanı brüt ücretken, KDV tevkifatının hesaplama tabanı hesaplanan KDV’dir. Bu nedenle tevkifat payını doğrudan hizmet bedeline uygulamamalısınız.
KDV alanında KDV yok, %1, %10 veya %20 seçeneklerinden birini kullanabilirsiniz. KDV tevkifatı alanında ise Yok, 5/10, 7/10, 9/10 veya 10/10 seçenekleri bulunur. Tevkifat yoksa hesaplanan KDV’nin tamamı tahsilat hesabına eklenir; tevkifat varsa yalnızca tevkif edilmeyen bölümü tahsilata yansır.
Örnek Hesaplama
Varsayılan örnekte elinizdeki tutar Brüt ücret, tutar 20.000 TL, KDV oranı %20 ve KDV tevkifatı Yok olarak seçilmiştir. Bu girdilerle hesaplama aşağıdaki sırayla yapılır.
- Brüt ücret belirlenir: Girilen tutar brüt olduğu için hesaplamanın başlangıç bedeli 20.000,00 TL’dir.
- Stopaj hesaplanır: 20.000,00 TL × %20 işlemiyle gelir vergisi stopajı 4.000,00 TL bulunur.
- Net ücret bulunur: 20.000,00 TL − 4.000,00 TL işleminin sonucu 16.000,00 TL’dir. Bu tutar KDV hariç net ücrettir.
- KDV hesaplanır: 20.000,00 TL × %20 işlemiyle KDV 4.000,00 TL olur.
- Tevkifat kontrol edilir: KDV tevkifatı Yok seçildiği için tevkif edilen KDV 0,00 TL’dir.
- Tahsilat bulunur: 20.000,00 TL − 4.000,00 TL + 4.000,00 TL − 0,00 TL = 20.000,00 TL.
Örnekte stopaj ile KDV aynı tutarda olduğu ve KDV tevkifatı bulunmadığı için tahsil edilecek tutar brüt ücretle eşit çıkar. Ancak net ücret 16.000,00 TL olarak kalır. Tahsilatın brüt ücrete eşit olması, stopajın hesaplanmadığı veya net ücretin brüt ücretle aynı olduğu anlamına gelmez.
| Sonuç kalemi | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 20.000,00 TL |
| Gelir vergisi stopajı | 4.000,00 TL |
| Net ücret | 16.000,00 TL |
| KDV | 4.000,00 TL |
| Tevkif edilen KDV | 0,00 TL |
| Tahsil edilecek tutar | 20.000,00 TL |
Araç Nerede ve Ne Zaman İşe Yarar?
Hizmet bedelini belirlerken veya makbuzdaki tutarları kontrol ederken bu aracı kullanabilirsiniz. Ücret brüt olarak konuşulmuşsa, stopajdan sonra kalan net bedeli ve KDV dahil tahsilatı birlikte görmeniz mümkündür. Ücret net olarak belirlenmişse, net seçeneği üzerinden bu bedelin brüt karşılığını ve diğer hesap kalemlerini inceleyebilirsiniz.
Araç, ödeme beklentisi ile makbuzdaki kalemleri karşılaştırmak için de işe yarar. Özellikle net ücret üzerinden anlaşırken, söz konusu net tutarın KDV hariç olduğunu açıkça ayırmanız önemlidir. KDV veya tevkifat seçimini değiştirdiğinizde tahsilatın nasıl etkilendiğini, aynı hesaplama düzeni içinde görebilirsiniz.
KDV kalemini ayrıca incelemek için KDV Hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Hesaplanan KDV’nin tevkif edilen ve tahsilata kalan bölümlerini ayrı değerlendirmek istediğinizde ise KDV Tevkifatı Hesaplama aracı ilgili hesabı anlamanıza yardımcı olur.
Hesap Yaparken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
İlk kontrolünüz tutar türü olmalıdır. KDV dahil tahsilat tutarını, stopaj sonrası ve KDV hariç net ücret alanına girmeniz aynı hesabı vermez. Araçtaki net seçeneği, doğrudan elinize geçecek toplam parayı değil, brüt ücretten stopaj düşüldükten sonra kalan hizmet bedelini ifade eder.
- Tutarın kapsamını netleştirin: Elinizdeki bedelin brüt mü, net mi olduğunu ve KDV içerip içermediğini kontrol edin.
- KDV seçimini işlemle eşleştirin: Araçta bir oranın bulunması, her hizmet için o oranın uygulanacağı anlamına gelmez.
- Tevkifatı ayrı değerlendirin: KDV tevkifatı seçeneği, gelir vergisi stopajının yerine geçmez.
- Sonuç kalemlerini birlikte okuyun: Brüt ücret, net ücret ve tahsil edilecek tutarı birbirinin yerine kullanmayın.
2026 yılı için verilen serbest meslek ödemelerinde gelir vergisi stopajı %20, araçta kullanılan KDV oranları ise %1, %10 ve %20’dir. Bu oranlar yıl içinde veya yeni yılda değişebilir. Hesaplama öncesinde işleminize uygun güncel oranı ve tevkifat seçeneğini doğrulamanız gerekir.
Son olarak sonuç ekranını, seçtiğiniz girdilerin matematiksel karşılığı olarak değerlendirin. Araç, brüt veya net bedeli ilgili kalemlere ayırır; işleminizin hangi KDV oranına ya da tevkifat uygulamasına tabi olduğunu tek başına belirlemez. Doğru sonuç için tutar kadar seçeneklerin de işleminizle uyumlu olması gerekir.